Luận vượng suy – Trích Thiên Tủy

Nguyên tác: Lưu Bá Ôn
Nhậm Thiết Tiều bình giảng

Biết chân cơ suy vượng, Áo diệu ở Tam Mệnh, Là nhớ quá bán vậy.

Nguyên chú: Vượng thì nên tiết nên thương, suy thì hỉ bang hỉ trợ, là lý lẽ Tử Bình vâỵ. Nhưng trong vượng có suy tồn taị, không thể Tổn vâỵ ; trong suy có vượng tồn taị, không thể Ích vâỵ . Vượng có thể tổn, lây tổn ở trong đó vâỵ ; cưc suy là chỗ không thể đem tổn mà tổn, lại là hung; thực ra chỗ nên ích mà ích , lại là hại, chỗ chân cơ nà y , đều có thể biết, khó ở chỗ là làm sao suy xét chỗ tam áo diệu chứ ?

Nhâm thị viết : Đắc lệnh thì luận là vượng, thất lệnh dễ cho là suy, tuy là chí lý, nhưng cũng dễ chết vì sai lầm. Ngũ khí lưu hành bốn mùa, tuy nhật can chuyên lệnh, kỳ thực chuyên lệnh trong chi. Bát tự tuy lấy lệnh tháng làm trọng, mà luận vượng tướng hưu tù, chi năm chi ngày cũng có thể sinh khắc nhật chủ vậy, cho nên tuy sinh không nắm lệnh, cũng có thể nắm lệnh năm, lệnh ngày, lệnh giờ mà sinh vượng được vậy. Như mùa xuân mộc tuy vượng, mà kim quá dày thì mộc cũng lâm nguy; trên can thấu xuất canh tân, dưới gặp chi thân dậu, không có hỏa chế mà bất phú, gặp thổ sinh mà yểu mệnh, không thể luận đắc vượng vậy. Thu mộc tuy nhược, mộc thâm căn cố đế cũng có thề xem là cường vượng, can thấu giáp ất mà chi tàng dần mão, ngộ quan thấu xuất có thể đảm nhận, gặp thủy sinh mà quá mức, không thể xem là nhược vậy. Cho nên nhật chủ không luận hưu tù nguyệt lệnh, chỉ cần tứ trụ hữu căn, liền có thể đảm nhận tài quan thực thương thất sát.

Trường sinh lộc vượng, cần phải căn cứ vào chi trọng hay thiểu; mộ khố dư khí, cũng không thể xem khinh. Can được thiên can tỉ kiếp thấu xuất tương trợ, không bằng đắc mộ khố dư khí tại địa chi. Mộ, là như giáp ất gặp mùi thổ, bính đinh gặp tuất, canh tân gặp sửu, nhâm quý gặp thìn. Dư khí, là như bính đinh gặp mùi, giáp ất gặp thìn, canh tân gặp tuất, nhâm quý gặp sửu; đắc hai can tương trợ, không bằng một chi trường sinh lộc vượng; như giáp ất gặp chi hợi dần mão. Can như bằng hữu, chi lại sinh phù, nhiều can không bằng thông căn nơi địa chi. Người xưa không biết được lý này vậy, nhìn thấy xuân thổ hạ thủy thu mộc đông hỏa, không xét hữu căn vô căn, liền cho là thân nhược; nhìn thấy xuân mộc hạ hỏa thu kim đông thủy, không nghiên cứu trọng khinh, liền cho là vượng, dù cho nhâm quý gặp thìn, bính đinh gặp tuất, giáp ất gặp mùi, canh tân gặp sửu, tưởng rằng không thông căn khố địa, thậm chí còn cầu hình xung khai khố, mà không biết hình xung tất thương tổn căn khí. Nên cần phải loại trừ cách luận sai lầm này vậy. Như vâỵ , chỗ này đêu phải luân trưc tiếp vượng suy, là Dịch vậy, chỗ này còn có tồn tại lý lẽ điên đảo ( đảo nghicḥ ), có 10 lý lẽ:

+ Mộc thái vượng, mà tựa như kim, mừng được hỏa rèn luyện.

+ Mộc cực vượng, mà tựa như hỏa, mừng gặp thủy khắc.

+ Hỏa thái vượng, mà tựa như nước, mừng thổ ngăn lại vậy.

+ Hoả cực vượng, mà tựa như thổ, mừng gặp mộc khắc.

+ Thổ thái vượng, mà tựa như mộc, mừng gặp kim khắc.

+ Thổ cực vượng, mà tựa như thủy, mừng có hỏa luyện.

+ Kim thái vượng, mà tựa như hỏa, mừng gặp thủy cưu.

 + Kim cưc vư ̣ ợng, mà tựa như nước, mừng thổ ngăn lại.

+ Thủy thái vượng, mà tựa như thổ, mừng gặp mộc khắc chế.

+ Thủy cực vượng, mà tựa như mộc, mừng gặp kim khắc.

+ Mộc thái suy, mà tựa như thủ y vâỵ , cần lây kim sinh.

+ Mộc cực suy, mà tựa như thổ, cần lây hỏa sinh.

+ Hỏa thái suy, mà tựa như mộc, cần lây thủy sinh.

+ Hoả cực suy, mà tựa như kim, cần lây thổ sinh.

 + Thổ thái suy, mà tựa như hỏa, cần lây mộc sinh.

+ Thổ cực suy, mà tựa như thủ y, cần lây kim sinh.

+ Kim thái suy, mà tựa như thổ, cần lây hỏa sinh.

+ Kim cực suy, mà tựa như mộc, cần lây thủy sinh.

+ Thủy thái suy, mà tựa như kim, cần lây thổ sinh.

+ Thủy cực suy, mà tựa như hỏa, cần được mộc sinh.

Chỗ này là chân cơ ngũ hành điên đảo ( đảo nghịch), học giả cần nên nghiên cứu lý lẽ này là rất huyền diệu