Bản Khí, Trung Khí, Dư Khí: Ba Tầng Khí Trong Một Địa Chi

Các tàng can trong một Địa Chi không ngang sức nhau. Chúng chia ba tầng: bản khí, trung khí và dư khí. Biết phân biệt ba tầng này là điều kiện để cân vượng suy cho đúng.

Ba tầng

Bản khí (còn gọi chính khí) — can chủ đạo, mang đúng hành của chi. Mạnh nhất, chiếm phần lớn sức của chi. Chi Dần thì bản khí là Giáp Mộc, chi Dậu thì bản khí là Tân Kim.

Trung khí — can phụ, thường là hành mà chi ấy hóa thành khi vào tam hợp cục. Chi Dần nằm trong cục Dần–Ngọ–Tuất hóa Hỏa, nên trung khí của Dần là Bính Hỏa.

Dư khí — khí còn sót lại của giai đoạn trước, yếu nhất. Chi Dần có dư khí Mậu Thổ, là hơi hướng còn lại của tháng Sửu trước đó.

Bảng so sánh sức nặng

Các sách có cách gán tỷ lệ khác nhau, nhưng thứ tự mạnh yếu thì thống nhất.

Ảnh hưởng khi cân vượng suy

Đây là chỗ quan trọng nhất trong thực hành.

Một Thiên Can thông căn tại bản khí thì gốc rất chắc. Thông căn tại dư khí thì gốc mỏng, chỉ hơn không có chút ít.

Ví dụ: chữ Mậu trên thiên can thông căn tại Dần — nhưng Mậu chỉ là dư khí của Dần, nên gốc này rất yếu. Cũng chữ Mậu ấy mà thông căn tại Thìn (bản khí) thì lại vững vàng.

Nhiều người mới học chỉ kiểm tra “có thông căn hay không” mà bỏ qua “thông căn ở tầng nào” — đó là lý do họ đánh giá quá cao sức của Nhật chủ.

Yếu tố tháng sinh

Sức của một tàng can còn thay đổi theo thời điểm trong tháng. Sinh đầu tháng thì dư khí còn mạnh; sinh giữa tháng thì bản khí nắm quyền hoàn toàn.

Phép xét chi tiết này gọi là nhân nguyên tư lệnh — xem can nào đang “đương quyền” tại đúng ngày sinh. Đây là mức luận sâu, không phải phái nào cũng dùng.

Đọc tiếp

Tàng can là gì · Thông căn là gì · Nguyệt lệnh và sức nặng của trụ Tháng · Vượng suy trong Bát Tự