Lập Xuân — Mốc Đổi Năm Trong Bát Tự (Không Phải Tết)

Trong Bát Tự, một năm mới bắt đầu từ tiết Lập Xuân — khoảng ngày 4 tháng 2 dương lịch — chứ không phải mùng 1 Tết Nguyên Đán. Đây là chỗ sai phổ biến nhất khi người ta tự tra can chi năm sinh.

Vì sao không lấy Tết làm mốc

Tết Nguyên Đán tính theo âm lịch, tức theo tuần trăng. Mà Bát Tự luận bằng ngũ hành, ngũ hành lại gắn với khí hậu bốn mùa, còn mùa thì chuyển theo mặt trời.

Nếu lấy mùng 1 Tết làm mốc thì năm mới sẽ trôi nổi: có năm Tết rơi vào giữa tháng 1 dương, có năm sang tận giữa tháng 2 — chênh nhau cả tháng. Trong khi Lập Xuân luôn quanh ngày 4 tháng 2, bám sát nhịp mặt trời và đúng lúc khí xuân bắt đầu.

Ai dễ bị tính nhầm

Những người sinh trong khoảng từ đầu tháng 1 đến đầu tháng 2 dương lịch, và những người sinh sau Tết nhưng trước Lập Xuân.

Ví dụ dễ hình dung: một người sinh ngày 20 tháng 1 năm 2024. Theo cách nói thông thường thì đó là năm 2024 — Giáp Thìn. Nhưng lúc ấy chưa qua Lập Xuân, nên trong Bát Tự trụ Năm vẫn là Quý Mão của năm cũ.

Ngược lại, một người sinh mùng 5 Tết nhưng Tết năm đó rơi vào cuối tháng 1, còn Lập Xuân đã qua từ trước — thì trụ Năm đã là năm mới rồi.

Sai mốc này thì hỏng những gì

Trụ Năm đổi kéo theo nhiều thứ đổi theo:

• Can chi năm sinh sai, nên con giáp cũng sai.
• Trụ Tháng thường sai theo, vì can tháng tính từ can năm.
• Chiều chạy đại vận có thể đảo ngược, vì chiều thuận nghịch phụ thuộc âm dương của can năm.

Ba thứ ấy sai thì lá số gần như thành của người khác.

Còn tuổi con giáp thì sao

Đây là chỗ dễ gây tranh cãi. Dân gian đổi con giáp vào Tết, còn mệnh lý đổi vào Lập Xuân. Hai cách cùng tồn tại và mỗi bên đúng trong phạm vi của mình.

Khi xem Bát Tự thì dùng mốc Lập Xuân. Khi nói chuyện tuổi tác thường ngày hay cúng lễ theo tục lệ thì dân gian vẫn quen tính theo Tết. Không cần bắt hai bên phải giống nhau, chỉ cần biết mình đang dùng hệ nào.

Sinh đúng ngày Lập Xuân thì tính sao

Phải xét tới giờ giao tiết, không chỉ ngày. Lập Xuân có giờ phút cụ thể của từng năm; sinh trước giờ ấy thì vẫn thuộc năm cũ, sinh sau mới sang năm mới. Trường hợp này nên dùng công cụ tính chính xác thay vì ước lượng.

Đọc tiếp

Tiết khí là gì · 24 tiết khí trong năm · Âm lịch và lịch tiết khí khác nhau ra sao · Cách lập lá số Bát Tự

Sinh gần Lập Xuân? Lập lá số tại đây — hệ thống tính theo đúng giờ giao tiết của năm bạn sinh.