Hành tinh lùn Pluto (134340) (Diêm Vương tinh)

Tên gọi và lịch sử phát hiện

Tên Pluto do cô bé 11 tuổi Venetia Burney ở Oxford đề xuất, theo vị thần cai quản âm phủ – phù hợp với một thế giới lạnh lẽo, tối tăm ở rìa Hệ Mặt Trời. Hai chữ cái đầu P–L cũng là tên viết tắt của Percival Lowell, người khởi xướng cuộc tìm kiếm. Tiếng Việt gọi là Diêm Vương tinh.

Clyde Tombaugh tìm thấy Pluto ngày 18/2/1930 tại Đài thiên văn Lowell (Flagstaff, Mỹ) khi so sánh hai tấm ảnh chụp cách nhau sáu ngày. Pluto được coi là hành tinh thứ chín trong 76 năm. Ngày 24/8/2006, Đại hội đồng IAU ở Praha đưa ra định nghĩa hành tinh mới và xếp Pluto vào nhóm hành tinh lùn, kèm số hiệu tiểu hành tinh 134340.

Kích thước, cấu tạo và quỹ đạo của Pluto

Ngày 14/7/2015, tàu New Horizons bay qua Pluto ở khoảng cách 12.500 km, đo được đường kính 2.377 km và phát hiện vùng băng nitơ hình trái tim Sputnik Planitia, những dãy núi băng nước cao hơn 3 km và lớp khí quyển mỏng nhiều tầng mù. Pluto có năm vệ tinh: Charon (rộng gần bằng một nửa Pluto), Nix, Hydra, Kerberos và Styx. Quỹ đạo của nó cộng hưởng 3:2 với Hải Vương nên hai thiên thể không bao giờ đến gần nhau.

Với độ lệch tâm 0,252, khoảng cách từ Pluto tới Mặt Trời dao động giữa 29,6 AU và 49,6 AU – từ gần quỹ đạo Hải Vương ra ngoài quỹ đạo Hải Vương; quỹ đạo nghiêng 17,1°. Chu kỳ tự quay đo được là 153 giờ (khoảng 6,4 ngày). Đây là một trong những thiên thể quay chậm nhất được biết. Suất phản chiếu 52% cho thấy bề mặt rất sáng, như được phủ băng hoặc khoáng chất sáng màu.

Để dễ hình dung: kích thước của Pluto (2.377 km) bằng khoảng 68% đường kính Mặt Trăng.

Thám hiểm Pluto bằng tàu vũ trụ

• New Horizons (NASA) – 2015: bay ngang

Tìm Pluto trên bầu trời

Hôm nay (31/10/2026) Pluto nằm trong chòm Ma Kết. Khoảng cách tới Trái Đất là 35,7 AU, tức 5,35 tỷ km; tới Mặt Trời là 35,7 AU. Ánh sáng đi từ Pluto tới Trái Đất mất 5,0 giờ. Với cấp sao khoảng 15,2, cần kính thiên văn lớn (200 mm trở lên) và máy ảnh. Nó nằm phía đông Mặt Trời (ly giác 85°), nên dễ tìm nhất vào buổi tối.

Khoảng 30/7/2027, Pluto đến vị trí xung đối trong chòm Ma Kết, cách chúng ta 34,8 AU, với độ sáng cỡ cấp 15,0.

Ý nghĩa chiêm tinh của Pluto

Dù không còn là hành tinh về mặt thiên văn, Pluto vẫn được chiêm tinh phương Tây dùng như một hành tinh: chủ tinh hiện đại của cung Bọ Cạp, biểu tượng cho quyền lực, sự chuyển hóa, cái chết và tái sinh, những gì bị chôn giấu rồi trồi lên. Vì một vòng quỹ đạo dài 248 năm, Pluto ở mỗi cung từ 12 đến 30 năm và được đọc như dấu ấn của cả một thế hệ.

Ngày 31/10/2026, kinh độ hoàng đạo địa tâm của Pluto là 3°06′ Bảo Bình. Nó ở cung Bảo Bình từ năm 2023 đến năm 2044 (tính cả những lần đi lùi qua lại ranh giới). Nó sẽ bước sang cung Song Ngư vào năm 2043. Khi đọc lá số, nhà chiêm tinh xem Pluto nằm ở nhà nào và tạo góc chiếu gì với Mặt Trời, Mặt Trăng, cung Mọc.

Hỏi đáp nhanh về Pluto

Các tiểu hành tinh khác bạn có thể quan tâm

• Cùng nhóm
  Haumea (136108), Makemake (136472), Eris (136199), Ceres (1) (Hành tinh lùn)
• Kích thước tương tự
  225088 Gonggong, 50000 Quaoar, 90377 Sedna, 90482 Orcus
• Chòm sao hôm nay
  Ma Kết
• Cung hoàng đạo
  Bảo Bình – chòm sao cùng tên: Bảo Bình
• Lịch chiêm tinh
  Sự kiện thiên văn năm 2026 · sự kiện tới ở cung Bảo Bình: Nhật thực hình khuyên 06/02/2027
• Tra cứu
  Bảng tiểu hành tinh

Nguồn: phần tử quỹ đạo và thông số vật lý từ Cơ sở dữ liệu thiên thể nhỏ của JPL (NASA) và Trung tâm Tiểu hành tinh (MPC), qua dữ liệu mở của KStars và Stellarium; mô hình hình dạng từ Hệ thống dữ liệu hành tinh (PDS) qua Celestia. Vị trí và lịch đổi cung là kết quả tính gần đúng theo quỹ đạo Kepler. Diễn giải chiêm tinh là quan niệm văn hóa, không phải kết luận khoa học.