Chòm sao Tiểu Sư (Leo Minor)
Tiểu Sư là tên tiếng Việt của chòm Leo Minor (LMi), một vùng trời rộng 232,0 độ vuông ở nửa bầu trời phía bắc; xét theo diện tích, nó đứng hạng 64/88. Tên gọi có nghĩa là con sư tử nhỏ. Ngôi sao sáng nhất trong chòm là Praecipua (46 LMi), cấp 3,79. Tháng 4 là tháng chòm sao lên cao nhất vào đầu đêm ở Việt Nam.
| Tên Latinh | Leo Minor (tên Việt khác: Sư Tử Nhỏ) |
|---|---|
| Viết tắt | LMi |
| Sở hữu cách | Leonis Minoris |
| Diện tích | 231,956 độ vuông (0,56% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 64/88 |
| Tọa độ tâm | RA 10h20m, Dec +33,5° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 49° Nam đến 90° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 4 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 22 (1 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | Praecipua (46 LMi), cấp 3,79 |
| Nguồn gốc | do Hevelius đặt (1690) |
| Họ chòm sao | Đại Hùng |
| Giáp ranh | Sư Tử, Đại Hùng, Thiên Miêu |
Nguồn gốc tên gọi Tiểu Sư
Tiểu Sư là chòm sao do nhà thiên văn thành Gdańsk Johannes Hevelius đặt, in trong tập bản đồ Firmamentum Sobiescianum năm 1690, ba năm sau khi ông qua đời.
Hevelius đặt chòm nhỏ này giữa Sư Tử và Đại Hùng. Do lỗi của Francis Baily, chòm sao không có sao Alpha; sao sáng nhất là 46 Leonis Minoris (Praecipua).
Cách tìm chòm sao Tiểu Sư trên bầu trời Việt Nam
Lấy ngày 15/4 làm mốc: lúc 20:42, chòm sao ở vị trí cao nhất trong đêm, khoảng 78° về phía bắc nếu nhìn từ Hà Nội. Hôm ấy chòm sao mọc lúc 13:44 (hướng đông, chếch bắc 36°), lặn lúc 3:40 (hướng tây, chếch bắc 36°); thời gian nằm trên chân trời khoảng 13 giờ 56 phút. Cứ sau một tháng, chòm sao mọc và lặn sớm hơn khoảng 2 giờ. Hãy bắt đầu từ Regulus – sao sáng của chòm Sư Tử; dịch khoảng 20° về phía bắc là tới giữa chòm Tiểu Sư (khoảng 1 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Mọi nơi ở Việt Nam đều thấy được toàn bộ chòm sao. Tại TP.HCM, tâm chòm chỉ lên tới 67°, thấp hơn Hà Nội (78°).
Các sao chính của chòm Tiểu Sư
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Praecipua (46 LMi) | – | 3,79 | cam | 1°18′ Xử Nữ |
| β LMi | – | 4,20 | vàng | 24°54′ Sư Tử |
| 21 LMi | – | 4,49 | trắng | 21°24′ Sư Tử |
| 10 LMi | – | 4,54 | vàng | 14°12′ Sư Tử |
| 37 LMi | – | 4,68 | vàng | 29°12′ Sư Tử |
| 30 LMi | – | 4,72 | trắng | 25°48′ Sư Tử |
| 41 LMi | – | 5,08 | trắng | 3°54′ Xử Nữ |
| 19 LMi | – | 5,11 | trắng ngả vàng | 17°00′ Sư Tử |
Sao chủ của chòm là Praecipua (46 LMi), ánh cam, cấp sao 3,79, cần trời ngoại ô hoặc nông thôn. Tiếp theo về độ sáng có β LMi với cấp 4,20 và 21 LMi, cấp 4,49. Tổng cộng chòm có 22 sao sáng hơn cấp 6, giới hạn của mắt thường ở nơi trời tối.
Ý nghĩa chiêm tinh của chòm Tiểu Sư
Vì ra đời muộn (năm 1690), Tiểu Sư nằm ngoài các sách chiêm tinh kinh điển; Tetrabiblos của Ptolemy không nhắc tới. Ý nghĩa đôi khi được gán cho chòm sao này chủ yếu xuất phát từ hình ảnh con sư tử nhỏ, nên chỉ nên xem như liên tưởng biểu tượng.
Một cách luận cổ khác là xem chòm sao mọc cùng độ hoàng đạo nào. Với vĩ độ Hà Nội, khi tâm Tiểu Sư vừa lên khỏi chân trời thì cung Mọc (Ascendant) đang ở 23°24′ Sư Tử; khi nó lên cao nhất, điểm MC là 3°12′ Xử Nữ. Lá số có cung Mọc gần 23°24′ Sư Tử vì thế được liên hệ với hình tượng con sư tử nhỏ.
Kinh độ hoàng đạo năm 2026 của Praecipua (46 LMi) là 1°18′ Xử Nữ, vĩ độ +24,9°; song độ sáng quá thấp nên chiêm tinh cổ điển bỏ qua.
Chòm Tiểu Sư trong thiên văn phương Đông
Các sao mờ của Tiểu Sư nằm sát phía bắc Hiên Viên và Thái Vi viên trong thiên văn Trung Hoa; từ Việt Nam, chòm sao lên cao ở phía bắc vào các tối tháng 3–4.
Câu hỏi thường gặp về chòm sao Tiểu Sư
Chòm sao Tiểu Sư là gì?
Tiểu Sư là tên Việt của chòm Leo Minor – con sư tử nhỏ. Chòm sao nằm ở nửa bầu trời phía bắc, do Hevelius đặt (1690).
Ở Việt Nam xem chòm Tiểu Sư vào tháng mấy?
Nên ngắm vào tháng 3 đến tháng 5. Chẳng hạn ngày 15/4, tâm chòm qua kinh tuyến lúc 20:42; mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Tiểu Sư?
Sao sáng nhất là Praecipua (46 LMi): cấp 3,79, màu cam.
Tiểu Sư ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Đây là chòm sao hiện đại nên không có trong sách chiêm tinh kinh điển. Nếu xét chòm "cùng mọc", tâm chòm mọc cùng 23°24′ Sư Tử ở vĩ độ Hà Nội.
Làm sao tìm chòm sao Tiểu Sư?
Tìm sao sáng Regulus rồi nhìn về phía bắc khoảng 20°.
Xem thêm các chòm sao khác
- Họ Đại Hùng
- Cùng mùa ngắm (tháng 4)
- Tra cứu
Dữ liệu: d3-celestial (ranh giới IAU 1930, đường nối chòm sao), danh mục Hipparcos, Astronomy Engine cho thời gian và tọa độ. Chiêm tinh theo Tetrabiblos và Astronomica (Manilius), mang tính tham khảo.