Chòm sao Lộc Báo (Camelopardalis)
Trong 88 chòm sao chính thức, Lộc Báo (Camelopardalis, Cam) đứng thứ 18 về diện tích (756,8 độ vuông) và nằm ở vùng trời quanh thiên cực bắc. Tên Latinh Camelopardalis chỉ con hươu cao cổ. β Cam là sao sáng nhất của chòm, cấp sao 4,03. Thời điểm quan sát tốt nhất ở Việt Nam là khoảng 21 giờ tháng 2.
| Tên Latinh | Camelopardalis (tên Việt khác: Hươu Cao Cổ) |
|---|---|
| Viết tắt | Cam |
| Sở hữu cách | Camelopardalis |
| Diện tích | 756,828 độ vuông (1,83% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 18/88 |
| Tọa độ tâm | RA 6h53m, Dec +79,3° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 4° Nam đến 90° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 2 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 75 (0 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | β Cam, cấp 4,03 |
| Nguồn gốc | do Plancius đặt (khoảng 1613) |
| Họ chòm sao | Đại Hùng |
| Giáp ranh | Tiểu Hùng, Tiên Vương, Thiên Long, Thiên Miêu, Đại Hùng, Anh Tiên, Ngự Phu, Tiên Hậu |
Lịch sử chòm sao Lộc Báo
Do nhà thiên văn Hà Lan Petrus Plancius đặt khoảng năm 1612–1613; tên Camelopardalis xuất phát từ cách người Hy Lạp gọi hươu cao cổ là "lạc đà đốm báo".
Có giả thuyết Plancius muốn vẽ con lạc đà chở nàng Rebecca trong Kinh Thánh. Dù rộng thứ 18 trên bầu trời, chòm sao rất mờ và nằm sát thiên cực bắc.
Tìm Lộc Báo trên bầu trời đêm
Lấy ngày 15/2 làm mốc: lúc 21:07, chòm sao ở vị trí cao nhất trong đêm, chừng 32° về phía bắc nếu nhìn từ Hà Nội. Ở Hà Nội tâm chòm sao không bao giờ lặn, chỉ quay quanh thiên cực bắc. Hãy bắt đầu từ Capella – sao sáng của chòm Ngự Phu; dịch khoảng 35° về phía bắc là tới giữa chòm Lộc Báo (khoảng 1,5 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Mọi nơi ở Việt Nam đều thấy được toàn bộ chòm sao. Ở TP.HCM chòm sao thấp hơn, cao nhất khoảng 21° (Hà Nội 32°).
Sao sáng nhất chòm Lộc Báo
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| β Cam | – | 4,03 | vàng | 21°36′ Song Tử |
| HIP 16228 | – | 4,21 | trắng ngả vàng | 7°00′ Song Tử |
| α Cam | – | 4,26 | trắng xanh | 21°24′ Song Tử |
| HIP 17884 | – | 4,39 | đỏ cam | 12°12′ Song Tử |
| 7 Cam | – | 4,43 | trắng xanh | 19°36′ Song Tử |
| HIP 16281 | – | 4,55 | trắng ngả vàng | 6°42′ Song Tử |
| HIP 33694 | – | 4,55 | cam | 6°06′ Cự Giải |
| γ Cam | – | 4,59 | trắng | 15°00′ Song Tử |
Với cấp 4,03, β Cam là sao nổi bật nhất trong Lộc Báo; ánh sao có màu vàng, khó thấy nếu có ánh đèn hay trăng sáng. Xếp sau là HIP 16228, cấp 4,21; rồi đến α Cam, cấp 4,26. Không sao nào trong chòm sáng hơn cấp 4; cả chòm chỉ có 75 sao thấy được bằng mắt thường.
Ý nghĩa chiêm tinh của chòm Lộc Báo
Lộc Báo là chòm sao hiện đại, không có trong hệ thống của Ptolemy, nên chiêm tinh cổ điển không gán cho nó bản chất hành tinh nào. Một số người theo chiêm tinh hiện đại diễn giải theo biểu tượng tên gọi (con hươu cao cổ), nhưng đó là cách đọc cá nhân, không có nguồn cổ làm chuẩn.
Ở Hà Nội tâm chòm sao không bao giờ lặn, nên cách luận chòm "cùng mọc" (paranatellonta) của chiêm tinh Hy Lạp chỉ xét lúc nó qua kinh tuyến trời: khi đó điểm Thiên Đỉnh (MC) của lá số ở 12°06′ Cự Giải.
Sao sáng nhất β Cam nằm ở 21°36′ Song Tử theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo +37,4°, năm 2026), quá xa hoàng đạo để được dùng trong cách luận sao cố định thông thường.
Góc nhìn phương Đông và dân gian Việt
Một phần các sao ở đây thuộc "bức tường" của Tử Vi viên, vùng trời quanh thiên cực bắc mà thiên văn Trung Hoa coi là cung điện của Thiên Đế.
Hỏi đáp nhanh về chòm Lộc Báo
Lộc Báo là chòm sao nào?
Đó là chòm Camelopardalis trong 88 chòm sao IAU, mang hình tượng con hươu cao cổ; chòm rộng 756,8 độ vuông, do Plancius đặt (khoảng 1613).
Khi nào nhìn thấy chòm sao Lộc Báo ở Việt Nam?
Đẹp nhất vào buổi tối tháng 1 đến tháng 3; ngày 15/2, chòm sao lên cao nhất lúc 21:07 (giờ Hà Nội). Ở Việt Nam mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Lộc Báo?
Sao sáng nhất là β Cam: cấp 4,03, màu vàng.
Chòm sao Lộc Báo có ý nghĩa gì trong chiêm tinh?
Đây là chòm sao hiện đại nên không có trong sách chiêm tinh kinh điển.
Làm sao tìm chòm sao Lộc Báo?
Lấy Capella làm mốc: chòm Lộc Báo nằm cách đó chừng 35° về phía bắc.
Xem thêm các chòm sao khác
- Họ Đại Hùng
- Cùng mùa ngắm (tháng 2)
- Tra cứu
Dữ liệu: d3-celestial (ranh giới IAU 1930, đường nối chòm sao), danh mục Hipparcos, Astronomy Engine cho thời gian và tọa độ. Chiêm tinh theo Tetrabiblos và Astronomica (Manilius), mang tính tham khảo.