Chòm sao Thiên Miêu (Lynx)
Thiên Miêu là tên tiếng Việt của chòm Lynx (Lyn), một vùng trời rộng 545,4 độ vuông ở phía bắc xích đạo trời; xét theo diện tích, nó đứng hạng 28/88. Tên Latinh Lynx chỉ con linh miêu. α Lyn là sao sáng nhất của chòm, cấp sao 3,14. Từ Việt Nam, nên ngắm chòm sao vào các tối tháng 2 đến tháng 4.
| Tên Latinh | Lynx (tên Việt khác: Linh Miêu) |
|---|---|
| Viết tắt | Lyn |
| Sở hữu cách | Lyncis |
| Diện tích | 545,386 độ vuông (1,32% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 28/88 |
| Tọa độ tâm | RA 8h05m, Dec +48,4° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 28° Nam đến 90° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 3 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 60 (3 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | α Lyn, cấp 3,14 |
| Nguồn gốc | do Hevelius đặt (1690) |
| Họ chòm sao | Đại Hùng |
| Giáp ranh | Đại Hùng, Ngự Phu, Lộc Báo, Cự Giải, Tiểu Sư, Song Tử |
Chòm sao Thiên Miêu ra đời thế nào?
Xét về lịch sử, Thiên Miêu là chòm sao do nhà thiên văn thành Gdańsk Johannes Hevelius đặt, in trong tập bản đồ Firmamentum Sobiescianum năm 1690, ba năm sau khi ông qua đời.
Hevelius nói rằng chòm sao mờ đến mức người xem phải có "mắt linh miêu" mới thấy được. Đó là một vùng trời rộng nhưng hầu như không có sao sáng, nằm giữa Ngự Phu và Đại Hùng.
Ngắm chòm Thiên Miêu ở đâu và khi nào?
Giữa tháng (15/3), tâm chòm sao lên cao nhất lúc 20:29 ở Hà Nội, cao 63° về phía bắc. Tâm chòm mọc khoảng 12:47 ở hướng bắc, chếch đông 37° và lặn lúc 4:10 ở hướng bắc, chếch tây 37°, tức là ở trên chân trời khoảng 15 giờ 23 phút mỗi ngày đêm. Vì Trái Đất quay quanh Mặt Trời, mỗi tháng chòm sao đến cùng vị trí sớm hơn khoảng hai tiếng. Từ sao Pollux thuộc chòm Song Tử, nhìn về phía bắc khoảng 20° sẽ gặp vùng trời của Thiên Miêu (khoảng 1 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Mọi nơi ở Việt Nam đều thấy được toàn bộ chòm sao. Ở TP.HCM chòm sao thấp hơn, cao nhất khoảng 52° (Hà Nội 63°).
Những sao nổi bật của Thiên Miêu
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| α Lyn | – | 3,14 | đỏ cam | 12°12′ Sư Tử |
| 38 Lyn | – | 3,82 | trắng | 10°54′ Sư Tử |
| 10 Lyn | – | 3,96 | trắng ngả vàng | 5°36′ Sư Tử |
| Alsciaukat (31 Lyn) | – | 4,25 | đỏ cam | 27°54′ Cự Giải |
| 15 Lyn | – | 4,35 | vàng | 9°30′ Cự Giải |
| 2 Lyn | – | 4,44 | trắng | 3°30′ Cự Giải |
| HIP 44700 | – | 4,56 | cam | 7°54′ Sư Tử |
| 21 Lyn | – | 4,61 | trắng | 16°06′ Cự Giải |
Sao chủ của chòm là α Lyn, ánh đỏ cam, cấp sao 3,14, nhìn rõ ở vùng ngoại ô. Xếp sau là 38 Lyn, cấp 3,82; rồi đến 10 Lyn, cấp 3,96. 3 sao sáng hơn cấp 4 tạo nên hình dáng chính của chòm, cùng 57 sao mờ hơn nhưng vẫn trong tầm mắt thường.
Ý nghĩa chiêm tinh của chòm Thiên Miêu
Không có tài liệu chiêm tinh cổ nào bàn về Thiên Miêu, bởi chòm này chỉ xuất hiện từ năm 1690. Những diễn giải hiện đại thường bám vào hình tượng con linh miêu – nên coi đó là gợi ý biểu tượng hơn là quy tắc.
Chiêm tinh Hy Lạp – La Mã còn xét các chòm "cùng mọc" (paranatellonta): theo Manilius (Astronomica, quyển V), người sinh khi một chòm sao vừa mọc sẽ mang dấu ấn hình tượng của nó. Ở Hà Nội, tâm chòm Thiên Miêu mọc cùng lúc với 13°36′ Cự Giải và qua kinh tuyến khi điểm Thiên Đỉnh (MC) ở 29°06′ Cự Giải.
Sao sáng nhất α Lyn nằm ở 12°12′ Sư Tử theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo +18,0°, năm 2026), nhưng quá mờ để được chiêm tinh truyền thống chú ý.
Phương Đông nhìn chòm Thiên Miêu thế nào?
Sao sáng nhất Alpha Lyncis là Hiên Viên tứ, phần đầu của nhóm Hiên Viên trải sang chòm Sư Tử trong thiên văn Trung Hoa.
Câu hỏi thường gặp về chòm sao Thiên Miêu
Thiên Miêu là chòm sao nào?
Thiên Miêu (Lynx) là chòm sao hình con linh miêu ở phía bắc xích đạo trời, rộng 545,4 độ vuông, do Hevelius đặt (1690).
Mấy giờ thì thấy chòm Thiên Miêu?
Đẹp nhất vào buổi tối tháng 2 đến tháng 4; ngày 15/3, chòm sao lên cao nhất lúc 20:29 (giờ Hà Nội). Ở Việt Nam mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Ngôi sao sáng nhất chòm Thiên Miêu là sao nào?
Đó là α Lyn, cấp 3,14, ánh đỏ cam.
Thiên Miêu ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Thiên Miêu không thuộc hệ thống chòm sao cổ nên chiêm tinh truyền thống ít nhắc đến. Theo cách đọc "cùng mọc", nó gắn với cung Mọc 13°36′ Cự Giải (tính cho Hà Nội).
Làm sao tìm chòm sao Thiên Miêu?
Tìm sao sáng Pollux rồi nhìn về phía bắc khoảng 20°.
Chòm sao liên quan
- Họ Đại Hùng
- Cùng mùa ngắm (tháng 3)
- Tra cứu
Ranh giới và hình chòm sao: IAU, d3-celestial (BSD). Độ sáng, màu sao: Hipparcos. Tính toán thiên văn: Astronomy Engine (MIT). Chiêm tinh: Ptolemy, Manilius – chỉ để tham khảo.