Chòm sao Cự Tước (Crater)
Cự Tước (Crater) chiếm 0,68% diện tích bầu trời, tương đương 282,4 độ vuông ở phía nam xích đạo trời, đứng thứ 53 trong danh sách 88 chòm sao IAU. Chòm sao mang hình tượng cái cốc, chén rượu. Labr (δ Crt) là sao sáng nhất của chòm, cấp sao 3,56. Thời điểm quan sát tốt nhất ở Việt Nam là khoảng 21 giờ tháng 4.
| Tên Latinh | Crater (tên Việt khác: Cái Cốc) |
|---|---|
| Viết tắt | Crt |
| Sở hữu cách | Crateris |
| Diện tích | 282,398 độ vuông (0,68% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 53/88 |
| Tọa độ tâm | RA 11h24m, Dec −15,9° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 90° Nam đến 65° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 4 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 17 (1 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | Labr (δ Crt), cấp 3,56 |
| Nguồn gốc | chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2) |
| Họ chòm sao | Vũ Tiên |
| Giáp ranh | Trường Xà, Ô Nha, Sư Tử, Xử Nữ, Lục Phân Nghi |
Lịch sử và thần thoại của chòm Cự Tước
Xét về lịch sử, Cự Tước là chòm sao cổ, có mặt trong danh mục 48 chòm của Ptolemy ở sách Almagest (thế kỷ 2), vốn tiếp nối truyền thống Hy Lạp và Lưỡng Hà.
Đây là chiếc cốc của Apollo trong truyện con quạ lười; chiếc cốc nằm trên lưng Trường Xà.
Khi nào thấy chòm sao Cự Tước?
Ở Hà Nội ngày 15/4, chòm sao đạt độ cao lớn nhất (53°, về phía nam) vào 21:46. Mỗi ngày tâm chòm ở trên chân trời Hà Nội khoảng 11 giờ 8 phút: mọc phía đông, chếch nam 17° lúc 16:12, lặn phía tây, chếch nam 17° lúc 3:19. Vì Trái Đất quay quanh Mặt Trời, mỗi tháng chòm sao đến cùng vị trí sớm hơn khoảng hai tiếng. Sao rất sáng gần nhất để định hướng là Spica (Xử Nữ), cách tâm chòm Cự Tước chừng 30° theo hướng tây (khoảng 1,5 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Cả nước đều quan sát được trọn vẹn chòm sao này. Người ở TP.HCM thấy chòm sao cao hơn, khoảng 63° so với 53° ở Hà Nội.
Sao sáng nhất chòm Cự Tước
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Labr (δ Crt) | – | 3,56 | cam | 27°06′ Xử Nữ |
| γ Crt | – | 4,06 | trắng | 29°36′ Xử Nữ |
| Alkes (α Crt) | – | 4,08 | cam | 24°06′ Xử Nữ |
| Al Sharasif (β Crt) | – | 4,46 | trắng | 28°54′ Xử Nữ |
| θ Crt | – | 4,70 | trắng xanh | 29°00′ Xử Nữ |
| ζ Crt | – | 4,71 | vàng | 4°24′ Thiên Bình |
| ε Crt | – | 4,81 | đỏ cam | 26°36′ Xử Nữ |
| λ Crt | – | 5,08 | trắng ngả vàng | 29°42′ Xử Nữ |
Với cấp 3,56, Labr (δ Crt) là sao nổi bật nhất trong Cự Tước; ánh sao có màu cam, cần trời ngoại ô hoặc nông thôn. Sao sáng thứ hai là γ Crt, cấp 4,06 và Alkes (α Crt), cấp 4,08. Ở nơi không ô nhiễm ánh sáng, mắt thường đếm được khoảng 17 sao trong ranh giới chòm; 1 sao sáng hơn cấp 4.
Cự Tước ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Ptolemy cho các sao của Cự Tước mang tính Kim tinh, phần nào Thủy tinh. (Theo Tetrabiblos, quyển I, chương 9.)
Người luận sao cố định vì thế liên hệ chòm này với Kim tinh: hòa hợp, cái đẹp và tình cảm, thêm vào đó là Thủy tinh – học hỏi, buôn bán và tài ăn nói.
Tính cho vĩ độ Hà Nội: tâm Cự Tước mọc khi 27°30′ Xử Nữ đang ở chân trời phía đông, và qua kinh tuyến khi 20°12′ Xử Nữ ở MC. Theo truyền thống paranatellonta của Manilius, người có cung Mọc hoặc MC ở các độ này mang thêm biểu tượng cái cốc, chén rượu.
Sao sáng nhất Labr (δ Crt) nằm ở 27°06′ Xử Nữ theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo −17,6°, năm 2026), song độ sáng quá thấp nên chiêm tinh cổ điển bỏ qua.
Phương Đông nhìn chòm Cự Tước thế nào?
Cự Tước là phần lớn của tú Dực (Dực Hỏa Xà) thuộc Chu Tước phương Nam, thường bị xếp là sao xấu trong lịch chọn ngày.
Cự Tước: những câu hỏi hay gặp
Cự Tước là chòm sao nào?
Cự Tước (Crater) là chòm sao hình cái cốc, chén rượu ở phía nam xích đạo trời, rộng 282,4 độ vuông, chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2).
Ở Việt Nam xem chòm Cự Tước vào tháng mấy?
Khoảng tháng 3 đến tháng 5, vào đầu đêm. Mốc cụ thể: 21:46 ngày 15/4 chòm sao ở cao nhất. Lưu ý: mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Ngôi sao sáng nhất chòm Cự Tước là sao nào?
Sao sáng nhất là Labr (δ Crt): cấp 3,56, màu cam.
Cự Tước ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Theo Ptolemy (Tetrabiblos), các sao của Cự Tước mang tính Kim tinh, phần nào Thủy tinh.
Tìm chòm Cự Tước bằng cách nào?
Tìm sao sáng Spica rồi nhìn về phía tây khoảng 30°.
Chòm sao liên quan
- Họ Vũ Tiên
- Cùng mùa ngắm (tháng 4)
- Tra cứu
Ranh giới và hình chòm sao: IAU, d3-celestial (BSD). Độ sáng, màu sao: Hipparcos. Tính toán thiên văn: Astronomy Engine (MIT). Chiêm tinh: Ptolemy, Manilius – chỉ để tham khảo.