Chòm sao Viễn Vọng Kính (Telescopium)
Viễn Vọng Kính (Telescopium, viết tắt Tel) là chòm sao rộng thứ 57 trong 88 chòm sao được Hiệp hội Thiên văn Quốc tế công nhận, với diện tích 251,5 độ vuông ở nửa bầu trời phía nam. Hình tượng của chòm là kính viễn vọng. Dẫn đầu về độ sáng là α Tel, cấp 3,49. Từ Việt Nam, nên ngắm chòm sao vào các tối tháng 7 đến tháng 9.
| Tên Latinh | Telescopium (tên Việt khác: Kính Thiên Văn) |
|---|---|
| Viết tắt | Tel |
| Sở hữu cách | Telescopii |
| Diện tích | 251,512 độ vuông (0,61% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 57/88 |
| Tọa độ tâm | RA 19h20m, Dec −51,7° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 90° Nam đến 33° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 8 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 27 (1 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | α Tel, cấp 3,49 |
| Nguồn gốc | do Lacaille đặt (1756) |
| Họ chòm sao | La Caille |
| Giáp ranh | Khổng Tước, Nam Miện, Nhân Mã, Thiên Đàn, Ấn Đệ An |
Nguồn gốc tên gọi Viễn Vọng Kính
Xét về lịch sử, Viễn Vọng Kính là do nhà thiên văn Pháp Nicolas-Louis de Lacaille đặt sau chuyến quan sát bầu trời phương Nam ở Mũi Hảo Vọng (1751–1752), công bố năm 1756 và hoàn chỉnh năm 1763.
Lacaille đặt chòm này để tôn vinh kính thiên văn, dụng cụ đã thay đổi hoàn toàn ngành thiên văn học từ thời Galileo. Ban đầu nó chiếm cả các sao mà nay thuộc các chòm lân cận.
Khi nào thấy chòm sao Viễn Vọng Kính?
Ngày 15/8, chòm sao qua kinh tuyến trời Hà Nội vào 21:40; khi đó tâm chòm cao 17° về phía nam. Hôm ấy chòm sao mọc lúc 17:37 (hướng nam, chếch đông 33°), lặn lúc 1:43 (hướng nam, chếch tây 33°); thời gian nằm trên chân trời khoảng 8 giờ 6 phút. Vì Trái Đất quay quanh Mặt Trời, mỗi tháng chòm sao đến cùng vị trí sớm hơn khoảng hai tiếng.
Từ Hà Giang đến Cà Mau, cả chòm sao đều lên khỏi chân trời. Người ở TP.HCM thấy chòm sao cao hơn, khoảng 28° so với 17° ở Hà Nội.
Các ngôi sao sáng trong chòm Viễn Vọng Kính
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| α Tel | – | 3,49 | trắng xanh | 5°24′ Ma Kết |
| ζ Tel | – | 4,10 | cam | 5°36′ Ma Kết |
| ε Tel | – | 4,52 | cam | 2°30′ Ma Kết |
| λ Tel | – | 4,85 | trắng xanh | 10°30′ Ma Kết |
| ι Tel | – | 4,88 | cam | 17°48′ Ma Kết |
| δ1 Tel | – | 4,92 | trắng xanh | 6°18′ Ma Kết |
| ξ Tel | – | 4,93 | đỏ cam | 22°24′ Ma Kết |
| η Tel | – | 5,03 | trắng | 14°24′ Ma Kết |
Sao chủ của chòm là α Tel, ánh trắng xanh, cấp sao 3,49, cần trời ngoại ô hoặc nông thôn. Tiếp theo về độ sáng có ζ Tel với cấp 4,10 và ε Tel, cấp 4,52. Danh mục Hipparcos ghi nhận 27 sao trong chòm đủ sáng để thấy bằng mắt trần, trong đó 1 sao sáng hơn cấp 4.
Viễn Vọng Kính ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Chiêm tinh truyền thống chỉ dùng các chòm sao cổ và những sao sáng gần hoàng đạo. Viễn Vọng Kính được thêm vào bản đồ sao từ giữa thế kỷ 18, các sao lại mờ, nên hầu như không xuất hiện trong luận giải lá số; nếu có, người ta dựa vào biểu tượng kính viễn vọng.
Với người sinh ở Hà Nội, cung Mọc khoảng 9°30′ Bảo Bình trùng lúc tâm chòm Viễn Vọng Kính mọc; Manilius gọi đó là các chòm "cùng mọc" và cho rằng chúng tô thêm tính cách cho đương số. Khi chòm sao lên đỉnh, MC nằm ở 18°24′ Ma Kết.
Sao sáng nhất α Tel nằm ở 5°24′ Ma Kết theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo −22,7°, năm 2026), song độ sáng quá thấp nên chiêm tinh cổ điển bỏ qua.
Chòm Viễn Vọng Kính trong thiên văn phương Đông
Từ Việt Nam, Viễn Vọng Kính lên thấp ở chân trời phía nam vào tối tháng 7–8, dưới Nhân Mã.
Câu hỏi thường gặp về chòm sao Viễn Vọng Kính
Chòm sao Viễn Vọng Kính là gì?
Viễn Vọng Kính (Telescopium) là chòm sao hình kính viễn vọng ở nửa bầu trời phía nam, rộng 251,5 độ vuông, do Lacaille đặt (1756).
Mấy giờ thì thấy chòm Viễn Vọng Kính?
Đẹp nhất vào buổi tối tháng 7 đến tháng 9; ngày 15/8, chòm sao lên cao nhất lúc 21:40 (giờ Hà Nội). Ở Việt Nam mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Viễn Vọng Kính?
Sao sáng nhất là α Tel: cấp 3,49, màu trắng xanh.
Viễn Vọng Kính ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Viễn Vọng Kính không thuộc hệ thống chòm sao cổ nên chiêm tinh truyền thống ít nhắc đến. Theo cách đọc "cùng mọc", nó gắn với cung Mọc 9°30′ Bảo Bình (tính cho Hà Nội).
Xem thêm các chòm sao khác
- Họ La Caille
- Cùng mùa ngắm (tháng 8)
- Tra cứu
Số liệu sao lấy từ Hipparcos qua d3-celestial (Olaf Frohn); ranh giới theo IAU; vị trí, giờ mọc lặn tính bằng Astronomy Engine. Nội dung chiêm tinh mang tính tham khảo, theo các nguồn cổ điển.