Chòm sao Thiên Đàn (Ara)
Trong 88 chòm sao chính thức, Thiên Đàn (Ara, Ara) đứng thứ 63 về diện tích (237,1 độ vuông) và nằm ở nửa bầu trời phía nam. Tên gọi có nghĩa là bàn thờ, tế đàn. Dẫn đầu về độ sáng là β Ara, cấp 2,84. Từ Việt Nam, nên ngắm chòm sao vào các tối tháng 6 đến tháng 8. Chỉ các tỉnh phía Nam thấy trọn chòm sao.
| Tên Latinh | Ara |
|---|---|
| Viết tắt | Ara |
| Sở hữu cách | Arae |
| Diện tích | 237,057 độ vuông (0,57% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 63/88 |
| Tọa độ tâm | RA 17h22m, Dec −55,9° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 90° Nam đến 22° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 7 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 43 (7 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | β Ara, cấp 2,84 |
| Nguồn gốc | chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2) |
| Họ chòm sao | Vũ Tiên |
| Giáp ranh | Thiên Yết, Khổng Tước, Nam Tam Giác, Củ Xích, Viễn Vọng Kính, Chim Thiên Đường, Nam Miện |
Truyền thuyết về chòm Thiên Đàn
Về nguồn gốc, Thiên Đàn là chòm sao cổ, có mặt trong danh mục 48 chòm của Ptolemy ở sách Almagest (thế kỷ 2), vốn tiếp nối truyền thống Hy Lạp và Lưỡng Hà.
Theo thần thoại Hy Lạp, đây là bàn thờ nơi các vị thần Olympus thề đoàn kết trước cuộc chiến với các Titan. Dải Ngân Hà đi qua phía trên được ví như làn khói bốc lên từ tế đàn.
Ngắm chòm Thiên Đàn ở đâu và khi nào?
Ngày 15/7, chòm sao qua kinh tuyến trời Hà Nội vào 21:44; khi đó tâm chòm cao 13° về phía nam. Mỗi ngày tâm chòm ở trên chân trời Hà Nội khoảng 7 giờ 22 phút: mọc phía nam, chếch đông 27° lúc 18:03, lặn phía nam, chếch tây 27° lúc 1:25. Sang tháng 8, cùng vị trí ấy đến sớm hơn khoảng 2 giờ, nên chòm sao đã ngả về tây khi trời vừa tối. Sao rất sáng gần nhất để định hướng là Rigil Kentaurus (Bán Nhân Mã), cách tâm chòm Thiên Đàn khoảng 20° theo hướng đông (khoảng 1 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Chòm sao chỉ mọc trọn ở những nơi phía nam vĩ độ 22° Bắc (Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cà Mau); ở miền Bắc, phần cực nam của nó luôn nằm dưới chân trời. Người ở TP.HCM thấy chòm sao cao hơn, khoảng 23° so với 13° ở Hà Nội.
Sao sáng nhất chòm Thiên Đàn
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| β Ara | – | 2,84 | đỏ cam | 24°36′ Nhân Mã |
| Choo (α Ara) | – | 2,84 | trắng xanh | 25°18′ Nhân Mã |
| ζ Ara | – | 3,12 | đỏ cam | 20°12′ Nhân Mã |
| γ Ara | – | 3,31 | trắng xanh | 24°42′ Nhân Mã |
| δ Ara | – | 3,60 | trắng xanh | 25°54′ Nhân Mã |
| θ Ara | – | 3,65 | trắng xanh | 1°36′ Ma Kết |
| η Ara | – | 3,77 | đỏ cam | 19°18′ Nhân Mã |
| ε1 Ara | – | 4,06 | đỏ cam | 20°00′ Nhân Mã |
β Ara là sao sáng nhất chòm Thiên Đàn, màu đỏ cam, cấp 2,84, nhìn rõ ở vùng ngoại ô. Sao sáng thứ hai là Choo (α Ara), cấp 2,84; rồi đến ζ Ara, cấp 3,12. Tổng cộng chòm có 43 sao sáng hơn cấp 6, giới hạn của mắt thường ở nơi trời tối.
Chiêm tinh học nói gì về Thiên Đàn?
Ptolemy cho các sao của Thiên Đàn mang tính Kim tinh, phần nào Thủy tinh. (Ptolemy, Tetrabiblos I.9.)
Theo cách luận cổ điển, khi một hành tinh trong lá số trùng vị trí với các sao này, nó được tô thêm sắc thái của Kim tinh – nghệ thuật, sự duyên dáng và các mối quan hệ, thêm vào đó là Thủy tinh – học hỏi, buôn bán và tài ăn nói.
Với người sinh ở Hà Nội, cung Mọc khoảng 14°30′ Ma Kết trùng lúc tâm chòm Thiên Đàn mọc; Manilius gọi đó là các chòm "cùng mọc" và cho rằng chúng tô thêm tính cách cho đương số. Khi chòm sao lên đỉnh, MC nằm ở 21°12′ Nhân Mã.
Sao sáng nhất β Ara nằm ở 24°36′ Nhân Mã theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo −32,3°, năm 2026), cách hoàng đạo quá xa nên hiếm khi được tính đến khi luận sao cố định.
Chòm Thiên Đàn trong thiên văn phương Đông
Từ Việt Nam, Thiên Đàn chỉ lên thấp ở chân trời phía nam vào các tối mùa hè.
Hỏi đáp nhanh về chòm Thiên Đàn
Thiên Đàn là chòm sao nào?
Đó là chòm Ara trong 88 chòm sao IAU, mang hình tượng bàn thờ, tế đàn; chòm rộng 237,1 độ vuông, chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2).
Mấy giờ thì thấy chòm Thiên Đàn?
Khoảng tháng 6 đến tháng 8, vào đầu đêm. Mốc cụ thể: 21:44 ngày 15/7 chòm sao ở cao nhất. Lưu ý: chỉ phía nam vĩ độ 22° Bắc mới thấy trọn.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Thiên Đàn?
β Ara, cấp sao 2,84, màu đỏ cam.
Thiên Đàn ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Theo Ptolemy (Tetrabiblos), các sao của Thiên Đàn mang tính Kim tinh, phần nào Thủy tinh.
Tìm chòm Thiên Đàn bằng cách nào?
Tìm sao sáng Rigil Kentaurus rồi nhìn về phía đông khoảng 20°.
Chòm sao liên quan
- Họ Vũ Tiên
- Cùng mùa ngắm (tháng 7)
- Tra cứu
Nguồn: ranh giới IAU (Delporte, 1930) và hình chòm sao từ d3-celestial (Olaf Frohn, BSD); sao theo Hipparcos; giờ mọc lặn, tọa độ tính bằng Astronomy Engine. Phần chiêm tinh dựa trên Tetrabiblos (Ptolemy), chỉ để tham khảo.