Chòm sao Thiên Long (Draco)
Trong 88 chòm sao chính thức, Thiên Long (Draco, Dra) đứng thứ 8 về diện tích (1.083,0 độ vuông) và nằm ở gần thiên cực bắc. Tên gọi có nghĩa là con rồng. Sao sáng nhất là Eltanin (γ Dra), cấp sao 2,24. Thời điểm quan sát tốt nhất ở Việt Nam là khoảng 21 giờ tháng 7.
| Tên Latinh | Draco |
|---|---|
| Viết tắt | Dra |
| Sở hữu cách | Draconis |
| Diện tích | 1.082,952 độ vuông (2,63% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 8/88 |
| Tọa độ tâm | RA 15h46m, Dec +74,9° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 4° Nam đến 90° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 7 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 121 (12 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | Eltanin (γ Dra), cấp 2,24 |
| Nguồn gốc | chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2) |
| Họ chòm sao | Đại Hùng |
| Giáp ranh | Tiểu Hùng, Đại Hùng, Lộc Báo, Tiên Vương, Vũ Tiên, Thiên Nga, Mục Phu, Thiên Cầm |
Lịch sử và thần thoại của chòm Thiên Long
Xét về lịch sử, Thiên Long là một chòm sao có từ thời cổ đại; khoảng năm 150, Claudius Ptolemy đã ghi nó vào sách Almagest cùng các chòm khác mà người Hy Lạp thừa hưởng từ Babylon.
Đây là con rồng Ladon canh giữ vườn táo vàng của các nàng Hesperides, bị Hercules giết trong 12 kỳ công. Cách đây gần 5.000 năm, khi các kim tự tháp Ai Cập được xây, sao Thuban của Thiên Long là sao Bắc Cực.
Ngắm chòm Thiên Long ở đâu và khi nào?
Thân rồng uốn quanh Tiểu Hùng; đầu rồng là bốn sao hình thang gần sao Vega.
Tối 15/7, người ở Hà Nội thấy tâm chòm sao lên tới 36° về phía bắc lúc 20:09. Ở Hà Nội tâm chòm sao không bao giờ lặn, chỉ quay quanh thiên cực bắc.
Mọi nơi ở Việt Nam đều thấy được toàn bộ chòm sao. Tại TP.HCM, tâm chòm chỉ lên tới 26°, thấp hơn Hà Nội (36°).
Những sao nổi bật của Thiên Long
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Eltanin (γ Dra) | – | 2,24 | đỏ cam | 28°18′ Nhân Mã |
| Athebyne (η Dra) | – | 2,73 | vàng | 14°54′ Thiên Bình |
| Rastaban (β Dra) | – | 2,79 | vàng | 12°18′ Nhân Mã |
| Altais (δ Dra) | – | 3,07 | vàng | 17°30′ Bạch Dương |
| Aldhibah (ζ Dra) | – | 3,17 | trắng xanh | 3°48′ Thiên Bình |
| Edasich (ι Dra) | – | 3,29 | cam | 5°18′ Thiên Bình |
| Alahakan (χ Dra) | – | 3,55 | trắng ngả vàng | 16°18′ Song Tử |
| Thuban (α Dra) | Hữu Xu | 3,67 | trắng xanh | 7°48′ Xử Nữ |
Sao chủ của chòm là Eltanin (γ Dra), ánh đỏ cam, cấp sao 2,24, dễ nhận ra cả trong thành phố. Sao sáng thứ hai là Athebyne (η Dra), cấp 2,73 và Rastaban (β Dra), cấp 2,79. 12 sao sáng hơn cấp 4 tạo nên hình dáng chính của chòm, cùng 109 sao mờ hơn nhưng vẫn trong tầm mắt thường.
Thiên thể sâu đáng xem ở Thiên Long
- Thiên hà Con Thoi (M102, NGC 5866): thiên hà xoắn ốc, cấp 9,9, cần kính thiên văn
Mưa sao băng từ chòm Thiên Long
- Mưa sao băng Draconid: cực đại 8–9/10, thường yếu nhưng từng bùng phát năm 1933, 1946 và 2011
Thiên Long ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Ptolemy cho các sao của Thiên Long mang tính Thổ tinh và Hỏa tinh. (Ptolemy, Tetrabiblos I.9.)
Trong lá số, hành tinh hợp với các sao này được cho là nhận thêm ảnh hưởng của Thổ tinh, tức trách nhiệm, giới hạn và thời gian, cùng chút Hỏa tinh (sự quyết liệt, can đảm và xung đột).
Ở Hà Nội tâm chòm sao không bao giờ lặn, nên cách luận chòm "cùng mọc" (paranatellonta) của chiêm tinh Hy Lạp chỉ xét lúc nó qua kinh tuyến trời: khi đó điểm Thiên Đỉnh (MC) của lá số ở 28°48′ Bọ Cạp.
Vị trí hoàng đạo nhiệt đới (năm 2026) của các sao chính: Eltanin ở 28°18′ Nhân Mã (vĩ độ hoàng đạo +74,9°). Chiêm tinh sao cố định thường chỉ xét góc hợp chặt (lệch dưới 1°), và cộng thêm khoảng 50 giây cung mỗi năm do tuế sai.
Phương Đông nhìn chòm Thiên Long thế nào?
Thân Thiên Long tạo thành phần lớn hai bức tường tả, hữu của Tử Vi viên – "Tử Cấm thành" trên trời, nơi môn Tử Vi Đẩu Số lấy tên. Sao Thuban là Hữu Xu.
Hỏi đáp nhanh về chòm Thiên Long
Thiên Long là chòm sao nào?
Đó là chòm Draco trong 88 chòm sao IAU, mang hình tượng con rồng; chòm rộng 1.083,0 độ vuông, chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2).
Mấy giờ thì thấy chòm Thiên Long?
Đẹp nhất vào buổi tối tháng 6 đến tháng 8; ngày 15/7, chòm sao lên cao nhất lúc 20:09 (giờ Hà Nội). Ở Việt Nam mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Thiên Long?
Đó là Eltanin (γ Dra), cấp 2,24, ánh đỏ cam.
Thiên Long ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Theo Ptolemy (Tetrabiblos), các sao của Thiên Long mang tính Thổ tinh và Hỏa tinh.
Xem thêm các chòm sao khác
- Họ Đại Hùng
- Cùng mùa ngắm (tháng 7)
- Tra cứu
Số liệu sao lấy từ Hipparcos qua d3-celestial (Olaf Frohn); ranh giới theo IAU; vị trí, giờ mọc lặn tính bằng Astronomy Engine. Nội dung chiêm tinh mang tính tham khảo, theo các nguồn cổ điển.