Chòm sao Vũ Tiên (Hercules)
Vũ Tiên là tên tiếng Việt của chòm Hercules (Her), một vùng trời rộng 1.225,1 độ vuông ở thiên cầu bắc; xét theo diện tích, nó đứng hạng 5/88. Hình tượng của chòm là người hùng Hercules. Dẫn đầu về độ sáng là Kornephoros (β Her), cấp 2,78. Tháng 7 là tháng chòm sao lên cao nhất vào đầu đêm ở Việt Nam.
| Tên Latinh | Hercules |
|---|---|
| Viết tắt | Her |
| Sở hữu cách | Herculis |
| Diện tích | 1.225,148 độ vuông (2,97% bầu trời) |
| Xếp hạng diện tích | 5/88 |
| Tọa độ tâm | RA 17h16m, Dec +29,3° |
| Thấy trọn ở vĩ độ | từ 39° Nam đến 90° Bắc |
| Tháng đẹp nhất | tháng 7 (khoảng 21 giờ) |
| Sao sáng hơn cấp 6 | 135 (15 sao sáng hơn cấp 4) |
| Sao sáng nhất | Kornephoros (β Her), cấp 2,78 |
| Nguồn gốc | chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2) |
| Họ chòm sao | Vũ Tiên |
| Giáp ranh | Xà Phu, Thiên Long, Thiên Cầm, Cự Xà, Bắc Miện, Mục Phu, Thiên Ưng, Hồ Ly, Thiên Tiễn |
Nguồn gốc và truyền thuyết chòm sao Vũ Tiên
Xét về lịch sử, Vũ Tiên là một trong 48 chòm sao được Claudius Ptolemy liệt kê trong sách Almagest (khoảng năm 150), phần lớn kế thừa từ thiên văn Babylon và Hy Lạp cổ.
Hercules (Heracles), con của Zeus, nổi tiếng với 12 kỳ công. Thời Ptolemy, chòm sao chỉ được gọi là "Người quỳ gối", hình người chúc đầu xuống, chân đạp lên đầu rồng Thiên Long.
Cụm sao cầu lớn M13 chứa hàng trăm nghìn sao; năm 1974 thông điệp vô tuyến Arecibo đã được gửi về hướng cụm sao này.
Quan sát chòm sao Vũ Tiên từ Việt Nam
Bốn sao "Hòn đá đỉnh vòm" (Keystone) nằm giữa sao Vega và sao Arcturus.
Tối 15/7, người ở Hà Nội thấy tâm chòm sao lên tới 82° về phía bắc lúc 21:38. Chòm sao mọc từ chân trời đông, chếch bắc 32° vào 14:50 và lặn xuống chân trời tây, chếch bắc 32° vào 4:27, tổng cộng 13 giờ 37 phút trên nền trời. Mỗi tháng sau đó, các thời điểm này sớm hơn khoảng 2 giờ. Sao rất sáng gần nhất để định hướng là Vega (Thiên Cầm), cách tâm chòm Vũ Tiên khoảng 20° theo hướng tây nam (khoảng 1 gang tay khi duỗi thẳng cánh tay).
Cả nước đều quan sát được trọn vẹn chòm sao này. Ở TP.HCM chòm sao thấp hơn, cao nhất khoảng 71° (Hà Nội 82°).
Các ngôi sao sáng trong chòm Vũ Tiên
| Sao | Tên phương Đông | Cấp | Màu | Kinh độ hoàng đạo 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Kornephoros (β Her) | – | 2,78 | vàng | 1°30′ Nhân Mã |
| Rasalgethi (α1 Her) | – | 2,78 | cam | 16°30′ Nhân Mã |
| Rutilicus (ζ Her) | – | 2,81 | vàng | 1°48′ Nhân Mã |
| Sarin (δ Her) | – | 3,12 | trắng | 15°06′ Nhân Mã |
| π Her | – | 3,16 | đỏ cam | 12°24′ Nhân Mã |
| μ Her | – | 3,42 | vàng | 25°36′ Nhân Mã |
| η Her | – | 3,48 | vàng | 29°12′ Bọ Cạp |
| ξ Her | – | 3,70 | vàng | 29°36′ Nhân Mã |
Sao chủ của chòm là Kornephoros (β Her), ánh vàng, cấp sao 2,78, nhìn rõ ở vùng ngoại ô. Sao sáng thứ hai là Rasalgethi (α1 Her), cấp 2,78 và Rutilicus (ζ Her), cấp 2,81. Danh mục Hipparcos ghi nhận 135 sao trong chòm đủ sáng để thấy bằng mắt thường, trong đó 15 sao sáng hơn cấp 4.
Ngoài các ngôi sao, Vũ Tiên còn có gì?
- Cụm sao cầu lớn Vũ Tiên (M13, NGC 6205): cụm sao cầu, cấp 5,9, cần ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ
- Cụm sao cầu M92 (NGC 6341): cụm sao cầu, cấp 6,5, dùng ống nhòm 7×50 là thấy
Ý nghĩa chiêm tinh của chòm Vũ Tiên
Ptolemy cho các sao của "Người quỳ gối" mang tính Thủy tinh. (Theo Tetrabiblos, quyển I, chương 9.)
Nói cách khác, các sao ấy được coi như mang khí chất Thủy tinh (trí tuệ, giao tiếp và sự linh hoạt); hành tinh nào đứng cạnh chúng trong lá số sẽ nhuốm màu sắc đó.
Với người sinh ở Hà Nội, cung Mọc khoảng 0°30′ Nhân Mã trùng lúc tâm chòm Vũ Tiên mọc; Manilius gọi đó là các chòm "cùng mọc" và cho rằng chúng tô thêm tính cách cho đương số. Khi chòm sao lên đỉnh, MC nằm ở 19°48′ Nhân Mã.
Sao sáng nhất Kornephoros (β Her) nằm ở 1°30′ Nhân Mã theo hoàng đạo nhiệt đới (vĩ độ hoàng đạo +42,7°, năm 2026), cách hoàng đạo quá xa nên hiếm khi được tính đến khi luận sao cố định.
Phương Đông nhìn chòm Vũ Tiên thế nào?
Các sao của Vũ Tiên nằm trong bức tường của Thiên Thị viên (khu chợ trời) trong thiên văn Trung Hoa. Hệ Mặt Trời đang chuyển động về phía chòm này.
Hỏi đáp nhanh về chòm Vũ Tiên
Chòm Vũ Tiên có nghĩa là gì?
Vũ Tiên là tên Việt của chòm Hercules – người hùng Hercules. Chòm sao nằm ở thiên cầu bắc, chòm cổ trong danh mục của Ptolemy (thế kỷ 2).
Ở Việt Nam xem chòm Vũ Tiên vào tháng mấy?
Khoảng tháng 6 đến tháng 8, vào đầu đêm. Mốc cụ thể: 21:38 ngày 15/7 chòm sao ở cao nhất. Lưu ý: mọi nơi đều thấy trọn chòm sao.
Sao nào sáng nhất trong chòm sao Vũ Tiên?
Kornephoros (β Her), cấp sao 2,78, màu vàng.
Vũ Tiên ảnh hưởng thế nào trong chiêm tinh?
Theo Ptolemy (Tetrabiblos), các sao của "Người quỳ gối" mang tính Thủy tinh.
Làm sao tìm chòm sao Vũ Tiên?
Tìm sao sáng Vega rồi nhìn về phía tây nam khoảng 20°.
Xem thêm các chòm sao khác
- Họ Vũ Tiên
- Cùng mùa ngắm (tháng 7)
- Tra cứu
Dữ liệu: d3-celestial (ranh giới IAU 1930, đường nối chòm sao), danh mục Hipparcos, Astronomy Engine cho thời gian và tọa độ. Chiêm tinh theo Tetrabiblos và Astronomica (Manilius), mang tính tham khảo.